Pieśń słoneczna - Siostra śmierć i życie wieczne ludzi

W ramach "Wielkiego Jubileuszu Pieśni Słonecznej 1225-2025", który przeżywamy w Prowincji św. Maksymiliana M. Kolbego, publikujemy materiały związane z Pieśnią Słoneczną.

Zachęcamy do lektury komentarza o. dr. Michała Baranowskiego OFMConv.

 

9. zwrotka - Siostra śmierć i życie wieczne ludzi

Pochwalony bądź, Panie, przez naszą siostrę, śmierć cielesną,
której żaden człowiek żywy ujść nie może:
biada tym, co konają w grzechach śmiertelnych;
błogosławieni, którzy znajdą się w Twej najświętszej woli,
bowiem śmierć wtóra zła im nie uczyni.

W języku starowłoskim:

Laudato si’, mi’ Signore, per sora nostra morte corporale,
da la quale nullu homo vivente pó scappare:
guai a quelli che morrano ne le peccata mortali;
beati quelli che trovara’ ne le tue santissime voluntati,
ka la morte secunda no ‘l farra’ male.

 

Franciszek ułożył tę zwrotkę i włączył ją do Pieśni krótko przed swoją śmiercią. Umierający prosił, aby bracia zaśpiewali mu „Pieśń słoneczną” wraz z tą zwrotką.   

Rozpoczyna się ona charakterystycznym dla Franciszkowej Pieśni wezwaniem do uwielbienia Pana: „Pochwalony bądź, Panie mój”. Po wymienieniu wybranych dzieł stworzenia z bratem Słońcem na czele do ziemi oraz – w poprzedniej zwrotce – ludzi, którzy przebaczają, teraz Biedaczyna z Asyżu dokonuje totalnego zaskoczenia, wymieniając śmierć (cielesną) i nazywając ją siostrą. Jest ona rzeczywiście w „bliskiej” relacji z każdym człowiekiem, bo – jak przypomina Franciszek – żaden człowiek żyjący nie może przed nią uciec. Jednakże spotkanie z nią może mieć dwojakie skutki. Zależą one od kondycji duchowej człowieka w momencie, gdy jego życie dobiegnie kresu. W swoim opisie Biedaczyna użył kompozycji znanej nam z Pisma Świętego, zarówno Starego, jak i Nowego Testamentu: błogosławieństwo sygnalizuje szczęśliwe życie, a „biada” przestrzega. W opisie spotkania z siostrą Śmiercią biada zostało skierowane do ludzi, którzy umierają w grzechu śmiertelnym, który całkowicie zrywa łączność z Bogiem. Błogosławieni zaś ludzie, których Śmierć zastanie „w najświętszej woli” Pana, co oznacza „tak” dla Boga w tym i w przyszłym życiu. Takim ludziom „śmierć druga” (por. Apokalipsa 2,11; 20,6.14; 21,8), określająca stan definitywnego oddalenia od Boga po zmartwychwstaniu i sądzie ostatecznym, nie będzie zagrażać. Domyślnie – będzie ona zaś udziałem tych, którzy umrą w grzechu śmiertelnym.

 

Biblijne tło motywu śmierci i losu człowieka po niej

Zapowiedź sądu Bożego i oczekiwanie nagrody dla sprawiedliwych i kary dla zło czyniących, możemy znaleźć w tekstach zarówno Starego, jak i Nowego Testamentu.

Psalm 1 ujmuje to poprzez metaforę dwóch dróg (= sposobów życia i postępowania):
„Toteż występni nie ostoją się na sądzie ani grzesznicy - w zgromadzeniu sprawiedliwych,
bo Pan uznaje drogę sprawiedliwych, a droga występnych zaginie” (Psalm 1,5-6 BTP) .

W opisie męczeństwa siedmiu braci i ich matki podczas prześladowania Żydów za króla Antiocha IV Epifanesa kilkakrotnie wybrzmiewa wiara w zmartwychwstanie i nagrodę życia wiecznego dla męczenników, a karę dla ich oprawcy (zob. 1 Machabejska 7).

Spośród ewangelicznych świadectw należy tu wymienić następujące:
„Błogosławieni jesteście, ubodzy, albowiem do was należy królestwo Boże. … Natomiast biada wam, bogaczom, bo odebraliście już pociechę waszą” (Łukasz 6,20.24 BTP)”
„Wtedy odezwie się Król do tych po prawej stronie: „Pójdźcie, błogosławieni u Ojca mojego, weźcie w posiadanie królestwo, przygotowane dla was od założenia świata! Wtedy odezwie się i do tych po lewej stronie: „Idźcie precz ode Mnie, przeklęci, w ogień wieczny, przygotowany diabłu i jego aniołom! (Mateusz 25,34.41 BTP)

Ponadto zacytuję św. Pawła i Apokalipsę:
„Albowiem zapłatą za grzech jest śmierć, a łaska przez Boga dana - to życie wieczne w Chrystusie Jezusie, Panu naszym” (Do Rzymian 6,23 BTP).
„Błogosławiony i święty, kto ma udział w pierwszym zmartwychwstaniu: nad tymi nie ma władzy śmierć druga, lecz będą kapłanami Boga i Chrystusa i będą z Nim królować tysiąc lat” (Apokalipsa 20,6 BTP)
„Zwycięzca to odziedziczy, i będę mu Bogiem, a on będzie Mi synem. A dla tchórzów, niewiernych, obmierzłych, zabójców, rozpustników, guślarzy, bałwochwalców i wszelakich kłamców udział w jeziorze gorejącym ogniem i siarką. To jest śmierć druga” (Apokalipsa 21,7-8 BTP)

 

Echo rozważania tej strofy

Zawróciwszy z tylu złych dróg, przecierpiawszy niejedno, bo miłość nie jest kochana, cieszę się ze spotkania z Tobą, siostro śmierci, bo witasz mnie czułym dotknięciem ręki Boga. 

(Wspólnota Franciszkańskiego Zakonu Świeckich)